جمال الدين محمد الخوانساري
140
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
در گذشتن ، پس فرود آورد صاحب خود را بجايگاههاى بدى ، « امّاره » يعنى فرمان دهنده يعنى فرمان دهد بر بدن وامر ونهى أو كند ، و « مسوّله » يعنى آرايش دهنده يعنى كارها را زينت وآرايش دهد نزد اين كس وآدمي را رغبت فرمايد به آنها ومراد اين است كه نفس اوّل تملّق كند تا وقتي كه فريب دهد وآدمي را در فرمان خود كند آن وقت مسلّط شود مسلّط شدن دشمن ووادارد أو را بر كارى چند كه سبب زيان وخسران أو باشد ، وحكم كند بحكمهائى كه از تكبّر وتجاوز از حدّ ناشى شود ، پس فرود آورد اين كس را بجايگاههاى بدى ، پس فريب أو نبايد خورد واز اوّل هر چه أو خواهش كند بر خلاف أو بايد كرد تا أو رام اين كس گردد ومطيع وفرمانبردار ، وممكن است « عتوّ » بفتح عين خوانده شود بنا بر اين بمعنى تكبّر كننده وتجاوز كننده از حدّ است . 2107 الحكماء أشرف النّاس أنفسا وأكثرهم صبرا وأسرعهم عفوا وأوسعهم أخلاقا . حكما يعنى صاحبان علم راست درست بلندترين مردم اند از روى نفسها ، وبيشترين ايشانند از راه صبر ، وشتابانترين ايشاناند از راه در گذشتن ، ووسيعترين ايشانند بحسب خويها وخصلتها ، يعنى نفسهاى ايشان بلند مرتبهتر از ساير نفوس باشد ، وصبر ايشان بيشتر از صبر ديگران ، وعفو ودر گذشتن ايشان از گناه كسى كه نسبت بايشان كرده باشد شتابانتر از عفو ودر گذشتن ساير مردم ، وخلق ايشان وسيعتر از خلق ديگران . 2108 العلماء أطهر النّاس أخلاقا وأقلّهم في المطامع أعراقا علما پاكترين مردماند بحسب أخلاق وخويها ، وكمترين ايشانند در ريشهها دوانيدن در طمعها .